• 07.11.2014
  • 2.971 kez okundu

Bir Dışavurum Aracı Olarak Kilim

Bir Dışavurum Aracı Olarak Kilim

Bir dışa vurum  aracı olarak kilim. ‘Sevdiğine sözü olan bir kilim dokur. Kilimin dilinden ancak anlayan okur’ diyor , sözlerini ve müziğini Fatih KISAPARMAK’ ın yaptığı bir türkümüz. Tam da böyledir işte kilim… Dilini okumayı bilenler için başlı başına bir anlatım sanatıdır.

Solmayan kök boyası ile oldukça zahmetli bir yapım aşamasından geçen kilim, rasgele motifler kullanılarak ortay çıkmaz. Kilimi dokuyan, aynı zamanda ona bir ruh verir; içsel dünyasını yansıtır motiflere; arzularını, hayallerini, özlemlerini, sevgisini, kırgınlığını, sitemlerini… Bu yüzden kilimlerde işlenen her motifin bir anlamı vardır. Çok sayıda bilimsel araştırmaya, yüksek lisans ya da doktora çalışmalarına da konu olan bu durum çoğu platformda ‘kilimlerin gizemli dili’ olarak geçer.

Peki nasıl bir dildir bu? Neler anlatır bize kilim?

Marifetli ellerden çıkmış el emeği göz nuru kilimler, konularını daha çok dini inançlardan, kültürel öğelerden, sosyal yaşamın içinden, psikolojik ve olumlu duygulardan, bazen de tamamen onu dokuyanın içsel yaşantılarından alırlar. Kilimlerde sıklıkla rastladığımız bazı motiflerin  anlamlarını öğrendiğinizde, bu sanat eserlerine daha farklı bakacağınızı düşünüyorum.

‘Aşkı Dokudum Kilime’

Ayıptır günahtır diye. Kilit vurdular dillime. Aşkı Dokudum Kilime. Anlıyor musun?

Tipik Anadolu kültüründe kilimle ilgili birçok hikaye vardır. Hikayelerin merkezinde genellikle başta aşk olmak üzere anlatılamayan, söylenemeyen yoğun duygular vardır. Bu öykülerden de anlaşılır ki iki kişinin arasında, sınırları onlar tarafından çizilmiş bir başka dünya gibi yaşayanlar, aşklarını kilime dokur. Bunun yanında genç bekar kızlar, evlilik arzularını da sessiz bir dille, kilimle anlatır.

Bukağı: Kilim motiflerinde bukağı, aşkta birlikteliğin devamına yönelik isteği sembolize ettiği gibi, güçlü aşk ve evlilik bağını da ifade eder.

Küpe: Anadolu folklorunun klasik motiflerinden küpe, kilimlerde dokumacının evlilik isteğini ifade etmektedir. Küpe, Anadolu’da yaygın bir evlilik hediyesi olduğundan, motif olarak evliliği sembolize eder.

Saç Örgüsü ve Tarak: Kilimi dokuyan bekar genç kızlar, evlenmek istediklerini tarak ya da saç örgüsü motifleri kullanarak anlatır.

‘Kilim kalbin aynasıdır. Gönlün sesidir. Her Nakışı bir duygunun ifadesidir.

Bir Dışavurum Aracı Olarak Kilim

Bir Dışavurum Aracı Olarak Kilim

Kilimler, dokuyanın dünyasını yansıtır. Onun mutluluğu, onun heyecanları, onun sevgisi, istekleri, arzuları:

İnsan motifleri: Anadolu kilim motifleri için de insan çok sık kullanılır. Ve genellikle insan motifi ‘çocuk’ olarak kullanılır. Kilimlerde işlenen ‘çocuk’ motifleri genellikle çocuk isteği, çocuk özlemi gibi duygu ve düşünceleri yansıtmaktadır.

Nazar-Göz Motifleri: Tipik bir Anadolu inancı olarak nazar ve nazarlık kavramları kilim motiflerinde kendini yer yer hissettirir. ‘Göz’ motifi kilimlerde yaygın kullanılmaktadır.

Elibelinde: Kilimlerde çok sık kullanılan bu motifle, kilimi dokuyan kadın ‘bir erkek çocuk dünyaya getirdiği için mutlu olduğunu’ ifade eder.

Kuş: Kilimlerde kuş motifi, hayata olan sevginin bir anlatımıdır. Olumlu duyguları ifade eder ve genellikle kuş motifi, dokuyanın mutluluk ya da sevgi gibi olumlu duygularını yansıtır.

Hayat ağacı: Çok kullanılan, klasik motifler arasında yer alan hayat ağacı, ölümsüzlüğü sembolize eder.

Ejderha: Kilimlerde mitolojik simgeler, en çok ejderha olarak görülür. Ejderha, gücü ile özdeşleşmiş bir mitolojik yaratıktır. Dolayısıyla Ejderhanın, korunma ya da koruma isteğinin, güvenlik arzusunun, güç ve kuvvetin bir simgesi olduğu düşünülebilir.

Yılan: Tehlikeli ve kendini savunan bir hayvan olarak yılan, motiflerde gücü, korunmayı, korunma arzusunu temsil eder.

Etiketler: / / /

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ
Domain