• 08.02.2015
  • 19.131 kez okundu

Başkanlık Sistemi Nedir ?

Başkanlık Sistemi Nedir ?

Başkanlık Sistemi Nedir ve Ne Demek? Türkiye’de, son dönemin en güncel tartışması, kuşkusuz başkanlık sistemidir. Televizyonlarda, köşe yazılarında, başkanlık sisteminin faydaları-zararları tartışılıyor. Kimilerine göre Türkiye’ye uygun bir sistem, kimilerine göre de tartışılması bile garip.

Başkanlık Sistemi Nedir ?

Başkanlık sistemi, yasama ve yürütme kuvvetlerinin ayrı ayrı organlara verildiği hükümet sistemine verilen addır. Sert kuvvetler ayrılığı, prensibine dayanır. Başkanlık rejimi, başkanlık hükümeti, başkanlık demokrasisi gibi adları da vardır. Bu sistemde, yasama ve yürütme organları ayrı ayrı seçilir ve birbirlerine müdahale etme durumları yoktur. Ayrıca iki organdan herhangi birisi diğerinin varlığını ortadan kaldıramamaktadır. Bu iki organın yetkileri ya az çok eşittir ya da birbirleriyle dengelidir. İki organın kaynakları ve bizzat kendileri birbirinden bağımsızdır.

Başkanlık Sisteminin Özellikleri

Başkanlık sisteminde yürütme organı, tek kişiliktir. Yani parlamenter sistemdeki gibi bir başbakan, bir de cumhurbaşkanı yürütmeden sorumlu değildir. Yürütme görevi tek başına, başkanındır. Başkan,aynı zamanda devletin başkanıdır.

Başkanlık Sistemi

Başkanlık Sistemi

Başkanlık sisteminde başkanı, belirli bir süreliğine doğrudan doğruya, halk seçer. Başkanlık seçimleri tıpkı parlamenter sistemdeki genel seçimler gibi geçer. Başkan, yasama organının güvenoyunu almaz. Yasamanın güvenine ihtiyaç duymaz. Çünkü yasama ve yürütmenin birbirinden bağımsız olması gereklidir. Keza başkanda yasama organını fesh edemez, ortadan kaldıramaz.

Başkanlık sisteminin bir başka özelliği ise aynı kişinin hem yasamada hem de yürütmede görev alamamasıdır. Şöyle ki, başkan veya sekreterleri, yasama organına üye olamazlar. Örneğin ABD’de başkan olan kişi eğer Kongre üyesi ise o görevinden istifa etmek zorundadır. Yasama ve yürütmenin birbirinden bağımsız ve ayrı olması bunu gerektirir. Ayrıca başkan yasama organının çalışmalarına katılamaz. Mecliste, yürütmenin temsilcileri bulunmaz. Başkan kanun teklifi veremez. Ancak bunlarında istisnaları elbette vardır.

Başkanlık Sisteminin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir ?

Başkanlık sistemi, avantajları olduğu kadar çok önemli ve hayati dezavantajları da olan bir sistemdir. Dezavantajları eğer güçlü bir denetim olmazsa rejimi bile değiştirebilecek durumlara yol açmaktadır.

Başkanlık sisteminin avantajları şunlardır;

  • Başkan belli bir süreliğine seçildiğine ve bu süre içinde güvensizlik oyuyla düşürülemediği için istikrarlı bir yönetime neden olur. Hükümet krizleri görülmez ve sistem tıkanmaz.
  • Başkanın doğrudan doğruya halk tarafından seçilmesi onun yönetme gücünü prestijli ve etkin bir hale getirmektedir. Korkmadan politikalarını gerçekleştirebilir.
  • Başkanlık sistemi, hesap verilebilirlik açısından daha demokratiktir. Çünkü yürütme tek bir kişinin sorumluluğundadır ve işin sorumlusu bellidir.
  • Başkan, düşürülemeyeceği için politikalarında rahatça davranabilir. Karar alma süreci hızlıdır. Çünkü yürütme tek bir kişinin elindedir.

Başkanlık sisteminin dezavantajları ise şunlardır;

  • Başkan, belirli bir süreliğine seçildiği ve o süre içinde düşürülemediği için halkın gözünden düşse bile bir dahaki seçime kadar koltuğundan alınamaz.
  • Başkan, eğer kendi ile her konuda uzlaşamayan bir yasama organı ile muhatap ise bu durumda yapacak bir şeyi yoktur. Rejim krizleri doğabilir.
  • Yasama ve yürütme organlarının her ikisinin de halk tarafından seçilmesi bir meşruluk sorunu ortaya çıkarabilir. Yani bir konuda her iki organda haklı olduğunu iddia ederse ve bunda inat ederse sistem kilitlenebilir.
  • Başkanlık sisteminin en olumsuz yanı iktidarın kişiselleşebilmesidir. Başkan, ayrıcalıkları nedeniyle bir diktatöre dönüşebilir.

Hangi Ülkeler Başkanlık Sistemi İle Yönetiliyor ?

Başkanlık sisteminin en bilinen örneği, Amerika Birleşik Devletleri’dir. Arjantin, Brezilya, Azerbaycan, İran, Güney Kore ve Uruguay gibi ülkeler bu sistemle yönetilirler.

Etiketler: / / / /

ZİYARETÇİ YORUMLARI
  1. SİBEL İNCE dedi ki:

    BAŞKANLIK(46 YERDE) VE YARI BAŞKANLIK (9 YERDE)OLAN ÜLKELER:
    (39’U BM ÜYESİ,3’Ü NATO ÜYESİ,5’İ OECD ÜYESİ,8’İ G20 ÜYESİ,3’Ü AB ÜYESİ,6’SI AVRUPA KONSEYİ ÜYESİ,3’Ü G8 ÜYESİ,20’Sİ BAĞLANTISIZ ÜLKELER HAREKATI ÜYESİ,4’Ü BAĞIMSIZ DEVLETLER TOPLULUĞU ÜYESİ,8’İ ASYA PASİFİK EKONOMİK İŞBİRLİĞİ(APEC)ÜYESİ,5’İ ECO,3’Ü AVRASYA EKONOMİK BİRLİĞİ ÜYESİ,14’Ü AFRİKA BİRLİĞİ ÜYESİDİR)
    1)Amerika Birleşik Devletleri
    2)Afganistan
    3)Arjantin
    4)Azerbaycan
    5)Belarus
    6)Bolivya
    7)Brezilya
    8)Dominik Cumhuriyeti
    9)Endonezya
    10)Ermenistan
    11)Ekvator
    12)ElSalvador
    13)Filipinler
    14)Gana
    15)Guatemala
    16)Güney Kore
    17Haiti
    18)Honduras
    19)İran
    20)Kazakistan
    21)Kenya
    22)Kıbrıs
    23)Kolombiya
    24)Kosta Rika
    25)Liberya
    26)Malavi
    27)Meksika
    28)Nikaragua
    29)Nijerya
    30)Panama
    31)Paraguay
    32)Peru
    33)Seyşeller
    34)Sierra
    35)Leone 36)Sri Lanka
    37)Sudan
    38)Surinam
    39)Şili
    40)Tanzanya
    41)Türkmenistan
    42)Uganda
    43)Uruguay
    44)Venezuela
    45)Zambiya
    46)Zimbabne

    YARI BAŞKANLIK OLAN ÜLKELER (9TANE) 1)FRANSA
    2)RUSYA
    3)GÜRCİSTAN
    4)ROMANYA
    5)MISIR
    6)CEZAYİR
    7)KONGO CUMHURİYETİ
    8)BURKİNO FASO
    9)CİBUTİ

YORUM YAZ
Domain